• ارگ بم

در شمال شرقی شهر بم، بر بالا و دامنه صخره ای عظیم، قلعه ای مستحکم ساخته شده که اهالی محل آن را "ارگ" می نامند که در واقع این بنای سترگ، شهر قدیـم بم است. ارگ بــم و شهـــر آن از جمله قلعه های نظامی بسیار مهم و تاریخی به شمار می رود. ارگ بم نمونه کاملی از شیوه های معماری ایران است و نمونه هایی از قرنها معماری در آن به چشم می خورد. یقینا سابقه تاریخی ارگ به قبل از اسلام می رسد و در طول تاریخ، ارگ، بارها مورد یورش قرار گرفته و بازسازی شده است. ارگ بم با این سابقه طولانی تا حدود 180 سال پیش از این، محل سکونت عده ای از اهالی بم بوده و بعد از ترک و نقل مکان مردم، به دست فراموشی سپرده شده است. در این مدت که بیش از 150 سال به طول انجامیده خرابی های جبران ناپذیری توسط عوامل انسانی و عوامل طبیعی بر پیکره ساختمان ها وارد آمده است. مجموعه ارگ بم، شامل شهر قدیم و قلعه، قریب به 20 هکتار (طول ضلع غربی ارگ 520 و عرض آن 430 متر می باشد) وسعت دارد. سه سمت قلعه را باغ و خانه های مسکونی و زمین های کشاورزی محصور نموده و ضلع شمالی در امتداد رودخانه پشت رود قرار گرفته است.

نقشه کلی این شهر قدیمی از چهار قسمت تشکیل شده و به طـــور کلی شامل خندق گرداگرد حصـار، برج های دیده بانی، مدخل قدیمی، کوچه ها و خانه ها می باشد. از سمت شمال شرقی یک حصار و از طرف جنوب چهارحصار قلعه را در بر می گیرد. دور تا دور قلعه خندقی ژرف وجود دارد که آن را از یورش ها مصون می داشته است. در مجموع 38 برج دیده بانی در فواصل معین روی باروها قرار گرفته و آخرین بارو را خندقی عمیق از اطراف جدا می نموده است. در میان این شهر، عمارت یا قلعه حاکم نشین بر روی صخره ای طبیعی بنا شده است. عمارت دارای پنج طبقه است که از خشت خام ساخته شده است. واحدهای شناخته شده گوناگون این بنا به ترتیب عبارتند از: ورودی و محله عام نشین، دروازه دوم و اصطبل، دروازه سوم، سربازخانه و تشکیلات مربوط به آن، ساختمان مرکزی یا حاکم نشین. واحدهای شناخته شده در عامه نشین عبارتند از: راهرو اصلی (بازار)، مسجد جامع، نمازخانه، حسینیه، کاروانسرا، آب انبار، میدان مدرسه، سابات جهودها، حمام و زورخانه و تعدادی خانه های قدیمی. برخی از خانه های عام نشین از اهمیت خاصی برخوردارند، زیرا این خانه ها شامل بیرونی و اندرونی، بادگیر، ایوان، اتاقهای زمستانی و تابستانی و محلی جهت نگهداری اسب و احشام بوده و داخل حیاط هر خانه چاه آبی در نظر گرفته شده است. تقریبا بیشتر خانه های عمومی متصل به هم ساخته شده و بیشتر آنها به یکدیگر راه دارند. در بعضی خانه ها حمام اختصاصی به چشم می خورد و در تعدادی از آنها اصطبل را جدا از محل زندگی ساخته اند. در میان خانه های عمومی تضادهایی از نظر وسعت حجم و استقامت مشاهده می شود. بعد از ورودی، یک راه اصلی تا دروازه دوم کشیده شده، قسمتی از این شاهراه، بازار شهر است که متاسفانه سقف های بازار ویران شده و در حال حاضر ستون ها و قوسها باقی مانده است. آثار مغازه های نانوایی، روغن گیری و قفسه های خشتی در بازار، نشانی از رونق گذشته آن می باشد. به موازات شاهراه، دو راه دیگر به دروازه دوم می رسد. در دوره اسلامی، در ارگ دو مسجد با نام های مسجد جامع و مسجد حضرت محمد و حسینیه شامل یک صحن، یک ایوان دو طبقه قرینه هم و چند اتاق ساخته شده است. سه منبر خشتی در حسینیه وجود دارد.

زورخانه ارگ به شیوه سایر ورزشگاه های سنتی از چهار ایوان، یک گنبد و گود تشکیل شده است. در ارگ یک کوچه سرپوشیده وجود دارد که به سابات جهودها شهرت دارد. دومین واحد ارگ بعد از دروازه دوم، اصطبل و یک حصار و اطاق هایی برای نگهبانان است. از دروازه دوم تشکیلات مربوط به حاکم نشین واقع شده که این قسمت از ارگ در شیب و بالای کوه قرار گرفته است که اصطبل، اولین واحد این بخش بوده و در محوطه آن آب انبار و در گوشه جنوب شرقی چاه آب تعبیه شده است. پس از اصطبل، دروازه سوم، سرباز خانه و خانه رئیس قشون مستقر در ارگ می باشد. در برج جنوب غربی سنگ آسیاب بادی دیده می شود. آسیاب ارگ تنها آسیاب بادی است که در منطقه بم دیده می شود. این آسیاب در دوره قاجاریه ساخته شده است. چاهی عمیق در سربازخانه دیده می شود که اکنون فاقد آب است. از سربازخانه یک راه به طرف منطقه مرکزی قلعه کشیده شده که این راه به حیاط حاکم نشین می پیوندد. هسته مرکزی یا حاکم نشین ارگ از دو ساختمان به نام چهار فصل و خانه حاکم تشکیل شده است. برج دیده بانی مرکزی، حمام، حوض و چاه آب در این قسمت وجود دارد. عمارت چهارفصل، سه طبقه و قصر حکومت بوده و کلیه اوامر و احکام مربوط به شهر و توابع آن در این محل از طرف حاکم صادر می شده است. در کنار عمارت چهارفصل، یک حمام اختصاصی و یک چاه آب دیده می شود. آب آشامیدنی ساکنان ارگ از چاه هایی در حیاط خانه ها تامین می شده است. مصالح عمده بناهای ارگ، خشت خام، ملات، گل رس و کاه و گاه به ندرت در بنای آن سنگ لاشه، آجر و تنه درخت خرما به کار رفته است. ارگ بم تنها یک ورودی دارد که طاق ورودی آن قابل مقایسه با قوس های دوره ساسانی است و دو برج طرفین و هشتی احتمالا در دوره صفویه به ورودی الحاق شده است. ارگ بم دارای یک راه اصلی از جنوب به طرف حاکم نشین و دو گذر به موازات آن و چند راسته شرقی و غربی است. 60 متر از راه اصلی بازار سرپوشیده بوده و آثار سنگفرش در قسمتهایی از راسته ها به چشم می خورد. از ویژگی های ارگ بم چهار حصاری است که از سمت جنوب، حاکم نشین را بر می گیرد و اولین حصار مطمئن ترین نقطه اتکایی است که مردم را از هجوم مصون می داشته است. برجهای دیده بانی در حصار علاوه بر تقویت و استحکام حصار و تسهیل امر دیده بانی، محل استــراحت مامورین و نگهبانان بوده و کنگره ها و ترکش ها و برج ها در دیده بانی و حراست قلعه نقش ارزنده ای داشته اند. حصار برونی ارگ را خندقی احاطه کرده است. ارگ بم به واسطه اینکه در مسیر جاده شرق به غرب قرار گرفته، همیشه در طول تاریخ مورد توجه بوده و از اهمیت خاصی برخوردار است.

بناهای تاریخی واقع در ارگ بم و همچنین بناهای پیرامون آن تاکنون در برنامه کار باستان شناسان قرار نگرفته است، از اینرو شایسته است که بیشتر به گزارش های شفاهی مردم و متون تاریخی اکتفا نمود. طی سال های اخیر ، مرمت و بازسازی ساختمان میرآخور در شمال بنای اصطبل به عنوان دفتر کار مرمت و احیای ارگ ، سرآغازی بر فعالیت های کلان سازمان میراث فرهنگی کشوردر شهرستان بم بود .در این رهکذر به مرور بررسی ، خواناسازی و احیای شبکه معابر و بناهای سردروازه ، راسته بازار ، چارسوق ، مسجد جامع ، مجموعه میرزا نعیم ، خانه ساباط ، بناهای پیرامون میدان تکیه ، اصطبل ، مدرسه ، سربازخانه ، خانه رییس قشون ، بخش جنوبی و بخش غربی بارو و برج های پیرامونی ارگ ، ساختمان گنبد یخدان ، باروی یخچاوون و مسجد حضرت رسول در فضای بیرونی ارگ مرمت و احیا گردید.

در کاوش های سالهای اخیردر فضای دروازه اسپیکان که در باروی شارستان و در شمال غربی ارگ واقع است ، تاسیسات آب رسانی مخفی ارگ آشکار گردید.

همانگونه که بر روی نقشه مشخص است ارگ بم در محدوده تاریخی شهر بم قرار گرفته است. شما می توانید برای داشتن یک سفر خاطره انگیز و یک اقامت دلنشین در بهترین هتل های شهر بم به بخش رزرو هتل سامانه جامع گردشگری پارمین مراجعه کنید.
همچنین شما می توانید برای هر گونه برنامه ریزی سفر با هر بودجه ای با گروه ما در ارتباط باشید و ما را در تمامی مراحل سفر همراه خود بدانید.


موقعیت بر روی نقشه :

سامانه گردشگری و رزرو اقامتگاه بوم گردی پارمین


سامانه رزرواسیون اینترنتی پارمین مرجع کامل معرفی و رزرو اقامتگاه بوم گردی در سراسر ایران ، قدم ابتدایی خود را امکان رزرو آنلاین هتل و اقامتگاه بوم گردی در تمامی شهر های ایران برای مسافرین فراهم نموده است.این سامانه با عقد قرار داد با هتل ها و اقامتگاه های سراسر ایران و ارسال مسافر به آن ها در ایام مختلف سال، رزرو هتل ها و اقامتگاه بوم گردی را با تخفیف به مسافرین محترم ارائه میدهد.این سامانه با معرفی جاذبه های گردشگری در هر شهر و نشان دادن موقعیت آن جاذبه تا هتل و اقامتگاه< ،انتخاب را آسان تر و با معرفی جاذبه در نزدیکی هر هتل و اقامتگاه در تمامی شهر های ایران،مسیرهای گردشگری مناسب را به شما پیشنهاد میدهد.



این سامانه اقامتگاه بوم گردی در سراسر کشور را با نازل ترین قیمت ها برای شما عزیزان ضمانت می کند.


از شنیدن نظرات، انتقادات و پیشنهادات شما خوشحال می شویم

تلفن پاسخ گویی به شکایات : 03136636621

ارتباط جهت پشتیبانی رزرو

 

به پارمین اعتماد کنید

logo-samandehi

سامانه گردشگری و رزرو اقامتگاه بوم گردی پارمین با رزرو اقامتگاه سنتی و مدرن در تهران،اصفهان، کیش، مشهد، شیراز و ... جهت سفرهای کاری، خانوادگی، توریستی بوده و علاوه بر رزرو اینترنتی اقامتگاه بوم گردی سنتی، به صورت تلفنی نیز در تمام طول سفر همراه شما می باشد.

طراحی سایت رایان پرتو


سامانه گردشگری و رزرو اقامتگاه بوم گردی پارمین را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید